نسخه مناسب چاپ
در كوچه باغ كتاب

در دربارشاهان هميشه همه كارها بين افراد و درباريان تقسيم مي‌شد در دربار هيچ وقت دو شغل را به يك فرد نمي‌دادند زيرا در هر دو شغل خلل ايجاد مي‌شد. هيچ وقت يك شغل را هم به دو نفر نمي‌سپردند در آن صورت «آن بدين افكند و اين بدان هر هميشه هم آن كار ناكرده ماند.»
پادشاهان معمولاً در اعطاي لقب به ديگران سخت‌گير بودند چرا كه در نظر آنان القاب از ناموس‌هاي مملكتي بود و چقدر القاب و عنوان در دربار فراوان مي‌شد از ارج و اهميت آن كاسته مي‌شد. به فرمانروايان ترك، القابي نظير يمين‌الدوله، سيف‌الدوله و‌... به بزرگان حكومتي القابي نظير نظام‌الملك و‌... داده مي‌شد. خبر دوم القاب تركان به واژه دولت به خواجگان به واژه ملك و اهل ديانت به واژه اسلام و دين ختم مي‌شد.
نديمان: همدم و همنشين و مونس پادشاهان بودند «در نديم چندفايده بود يكي آنكه پادشاه را مونس بود و ديگر آنكه چون شب و روز با او باشد به محل جانداران بود و ديگر آن كه اگر خطري پيش آيد تن خود فدا كند و تن خويش را سپر آن خطر سازد. اين نديمان معمولاٌ افرادي با نژاد و اصيل بودند و شايسته بود در همه فنون زندگي به سياست و شكار به صاحب نظر باشند.
غلامان: « بايد كه تا مهمي نباشد غلام نفرستند و آنچه فرستند خبر به فرمان نفرستند» زيرا در غير اين صورت غلامان باعث گرفت اجرت‌هاي غيرقانوني از مردم را فراهم مي‌كردند، غلامان براي خدمت در دربار پادشاه انتخاب مي‌شدند و با توجه به قابليت‌هايشان مقامشان مرحله به مرحله بالا و بالاتر مي‌داد حتي به درجه اميري يا سپهسالاري هم مي‌رسيدند.
آداب قضاوت: معمولاً دو روز در هفته را به شكايت و دادخواهي مردم اختصاص مي‌دادند و پادشا بدون واسطه با مردم سخن مي‌گفت در روزهاي مهم نظير جشن مهرگان و نوروز بارعام مي‌دادند و در آن روز هيچ كس را مانع نمي‌شدند تا هر كس هرگونه عرض حال دارد بدون ترس و واهمه با پادشاه در ميان گذارد.
آداب اجتماعي: تنها رسمي كه در كتاب سياست‌نامه مربوط به آداب اجتماعي وجود دارد آداب سوگواري بعضي مناطق است به اين شرح كه هنگامي كه فردي از دنيا مي‌رفت عده‌اي جهت آرامش و تسكين درد فراق يار از دست رفته در مجلس فرياد مي‌زدند «مات محمداً»
چنانچه گذشت دريافتيد كه سياست‌نامه كتابي است نظامي و درباري يعني بيشتر آداب حكومتي در آن گفته شده است تا آداب اجتماعي و خانوادگي، تنها آداب اجتماعي كه در اين كتاب مشاهده شد آداب سوگواري است مربوط به مناطقي از عربستان كه بعدها ممكن است به مناطق ديگر نيز نفوذ و سرايت كرده باشد. تنوع موجوديت آداب و رسوم در كتاب سياست‌نامه بسيار بيشتر از قابوس‌نامه بود و آداب مهمي از پيش چشم گذشت. سعي شده است تا جايي كه امكان دارد، متنوع بودن آداب و رسوم در اين نوشتار هم منعكس شود.

آرشيو » خانواده » خبر - تاريخ انتشار: ۱۳۸۸/۰۸/۲۶